Home > Tài Liệu Nghiên Cứu, TàiLiệu, Tin Việt Nam, TinTức > Đúc Kết: Hội Thảo Khoa Học Bình Định Với Chữ Quốc Ngữ

Đúc Kết: Hội Thảo Khoa Học Bình Định Với Chữ Quốc Ngữ

18/01/2016

HỘI THẢO KHOA HỌC

BÌNH ĐỊNH VỚI CHỮ QUỐC NGỮ

(13/01/2016)

 

 

 Giáo sư Phan Huy Lê phát biểu đúc kết có đoạn như sau:

“Như vậy là sau một ngày làm việc đã đến lúc cần phải đúc kết.

Tôi rất mừng cuộc hội thảo này được cổ vũ và được tham gia rất nhiều nhà nghiên cứu. Ban tổ chức đã nhận được gần 80 tài liệu tham luận, gồm nhiều nhà nghiên cứu văn học từ nhiều nơi đến và đa ngành. Ở đây chúng ta thấy các nhà sử học, các nhà tôn giáo, các nhà nghiên cứu văn học, nhà văn nhà báo, tức là đa dạng. Tôi nghĩ rằng việc nghiên cứu cũng dựa vào  tính đa dạng này. Vậy tiếp cận từ nhiều phía, chúng ta có thể phát họa sơ lược quá trình hình thành phát triển chữ quốc ngữ như thế nào. Đầu đề cuộc hội thảo : chữ quốc ngữ với Bình Định, trong đó nó mang 3 yếu tố cơ bản:

 + Thứ nhất: chữ quốc ngữ hình thành và phát triển cần đặt ra và minh chứng. Khái niệm “chữ quốc ngữ” dùng có đúng chưa?

 + Thứ hai: Chữ quốc ngữ  phát triển như thế nào?

+ Thứ ba :trong quá trình như thế, Bình Định đã đóng góp như thế nào? Có vị thế như thế nào?

Cuộc hội thảo trong một ngày, còn nhiều tham luận chưa được báo cáo. Tôi dành khá thời gian để đọc toàn báo cáo được quí vị đã gởi về đây. Xin quí vị cho phép tôi đúc kết trên cơ sở thực tiển được quí vị tình bày tại đây và  những tài liệu được quí vị đã gởi về mà không có dịp trình bày tại hội thảo này. Qua những bản báo cáo và cuộc thảo luận ở đây, có những ý kiến đóng góp rất đa dạng, phong phú và nhiều chiều. Đây không phải là lần đầu tiên hội thảo về chữ quốc ngữ đa chiều như vậy; nhiều cuộc hội thảo cũng đa chiều như vậy. Nói lên điều đó để mong các vị trong tổ hội thảo biết cho rằng tôi không thể đưa ra các ý kiến để thông qua được. Tôi chỉ đúc kết những ý kiến được quí vị trình bày phát biểu cùng với một số ý kiến cá nhân tôi có tính chất bình luận và tổng hợp (…)”.  

Ban mục vụ Truyền thông Giáo phận Kontum được may mắn tham dự cuộc

HỘI THẢO KHOA HỌC

BÌNH ĐỊNH VỚI CHỮ QUỐC NGỮ

(13/01/2016).

xin giới thiệu Phần ghi nhanh tại chỗ của một vị tham dự đã đúc kết:

về cuộc hội thảo Bình định và chữ Quốc ngữ của Giáo sư Phan Huy Lê phát biểu sau đây.

Chúng tôi mong có dịp ngày gần đây ghi lại tương đối đầy đủ hơn về nội dung bài phát biểu đúc kết của Giáo sư Phan Huy Lê. Khi được đăng lên Tạp Chí “Xưa và Nay” trong số sắp tới, chúng tôi hân hạnh sẽ giới thiệu với quí gia đình Giáo phận toàn bài của Giáo sư để hiểu rõ những giá trị của BÌNH ĐỊNH VỚI CHỮ QUỐC NGỮ như thế nào.

 

Đúc kết: về cuộc hội thảo Bình định và chữ Quốc ngữ của Giáo sư Phan Huy Lê

Cuộc hội thảo cho thấy sự đa dạng và đa ngành của các tham dự viên. Có đến gần 80 tham luận gửi đến cho hội thảo (đã cập nhật trên website khoảng 70 tham luận, tại địa chỉ: http://svhttdl.binhdinh.gov.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=2182&Itemid=27.

Các ý kiến đa dạng, phong phú và đa chiều. Đúc kết tóm lại trên ba vấn đề và một vài đề nghị cụ thể.

  1. Quá trình hình thành và phát triển: cần đặt ra và chứng minh. Khái niệm chữ “Quốc ngữ” dùng đã đúng chưa?

Thuật ngữ “Quốc ngữ “ đã ra đời và được xã hội chấp nhận. Nếu nói rằng chỉ có cho đến khi có văn bản chính thức dùng là chữ Quốc ngữ thì mới gọi là chữ Quốc ngữ. Một cách nào đó đây là khái niệm không sai. Tuy nhiên:

  • Tiếng Việt đã có từ lâu
  • Chữ thì trước thời Bắc thuộc chưa tìm ra chữ viết riêng của tiếng Việt. Thời Bắc thuộc dùng chữ Hán, nhưng đọc theo âm việt. Quốc tự
  • Sau thời Bắc thuộc có sáng chế ra chữ Nôm. Ghi âm tiếng việt trên cơ sở chữ Hán. Quốc âm.
  • Quốc ngữ là chữ của nước ta, ghi lại tiếng nói của nước âm. Quốc ngữ.

Dù gì thì cả xã hội đã chấp nhận rồi, vì thế có thể kể như từ khi hình thành đã được gọi như là chữ Quốc ngữ rồi.

 

  1. Chữ Quốc Ngữ phát triển như thế nào?
  • Tùy theo góc độ của người nghiên cứu mà có nhiều lối nhìn khác nhau.
  • Về mặt sử học đề nghị: công cụ sử dụng, và phát huy vai trò của nó, phạm vi sử dụng của nó như thế nào?
    • Thời kỳ phôi thai: Thế kỷ 17. Giai đoạn này, có nhiều người chọn lựa những thời điểm khác nhau.
    • Thời kỳ phát triển: kể từ sau khi in cuốn từ điển-1862, là thời điểm Pháp tấn công 3 tỉnh Miền Đông Nam Bộ. Giai đoạn này chủ yếu sử dụng trong môi trường Công giáo.
    • 1862-1919: Được chính quyền Pháp ra sức vận động. Với văn bản của thống chế Bonard. Được chính quyền ủng hộ, được nhiều nhân sĩ trong nước ủng hộ. Khoa thi chữ Hán hoàn toàn bị hủy bỏ. Chữ Hán và Nôm cũng còn nhiều vài trò, nhưng không có ảnh hưởng nhiều.
    • 1919- 1945: Phát triển mạnh mẽ: Nhiều nhóm trí thức ủng hộ và hoàn chỉnh trên nhiều lĩnh vực. Nhưng vẫn chưa là chữ viết chính thức của quốc gia
    • 1945-nay: được đưa lên là chữ viết chính thức của quốc gia, được đưa lên tầm quan trọng mới, và phát triển rực rỡ.

Cùng với sự ra đời của chữ Quốc ngữ cũng có nhiều vấn đề kéo theo.

  • Việc dùng chữ cái Roma để ký âm các ngôn ngữ khác kg chỉ ở VN, hay bắt đầu từ VN. Chỉ riêng ở VN chữ Quốc ngữ được sử dụng và phát triển. Có 2 lý do:
    • Ngôn ngữ đó phải phát triển ở 1 mức độ tương đối, không cục bộ vùng miền.
    • Vai trò của nhà nước. Giai đoạn 1: người Pháp khuyến khích sử dụng, không coi đó là ngôn ngữ chính thống. Cộng động sử dụng. Từ thời Trần Trọng Kim, Hoàng Xuân Hãn chữ Quốc ngữ đã đuọc chính thức công nhận rồi, nhưng phải đợi đến CMT8 thì mới thực sự thành chính thức.
  • Vai trò của Đắc-Lộ: Công của ông lớn, nhưng không phải là người sáng tạo. Một số quan niệm tỏng thời gian gần đây có vẻ như phủ nhận vai trò của Đắc Lộ xuất phát từ những tác phẩm của của Roland Jacker và Elizabet. Đắc Lộ không phải là người sáng tác ra chữ Quốc ngữ, nhưng họ đều ghi nhận công lao của Đắc Lộ vì đây là lần đầu tiên một ấn phẩm Quốc ngữ được in ra.
  • Một vài qua điểm nặng về chính trị: Vẫn còn rơi rớt trong 1 số các tham luận và ý kiến được trình bày trong hội thảo, nhưng tôi nghĩ đây phải là lần cuối cùng những quan điểm này cần được xóa bỏ.
    • Chữ Quốc ngữ là công cụ của Thực Dân để xâm lược Việt Nam. Chữ QN đã ra đời trước đó lâu đời rồi, cả gần ba trăm năm trước (trên thực thế chỉ hai thế kỷ rưỡi), và các nhà thừa sai là những người sử dụng đầu tiên cho công việc truyền đạo.
    • Chữ Quốc ngữ đánh mất chữ Hán Nôm, dẫn đến phá hủy văn hóa truyền thống. Thay đổi chữ viết là phải trả giá. Có người đề nghị giải quyết việc thay đổi Hán-Nôm bằng cách chúng ta dịch lại những văn bản cho con cháu mình đọc là đủ. Đây là một việc không tưởng, vì còn những văn bản trên đình chùa, câu liễn trong các gia đình… Việc dịch lại những văn bản Hán-Nôm chưa đủ, người Việt nên học 1 một vốn từ vựng chữ Hán nào đó. Cái lợi chữ Quốc ngữ đem đến lớn hơn rất nhiều so với cái mất do việc thay đổi chữ Hán Nôm.
  1. Vai trò của Bình Định trong việc hình thành chữ Quốc ngữ
  • Về Nước Mặn: Sớm có những giáo sĩ đến ở. Cư Sở (nơi ở lâu dài của một cộng đoàn Dòng Tên nơi đó phải có các yếu tố sau: cơ sở vật chất ổn định, nhân sự và đa dạng trong các hoạt động tông đồ) của các giáo sĩ Dòng Tên. Những người tiên phong của Dòng Tên đến ở đây lâu dài ở đây như Bozumi, Borri, Pina. Nước Mặn còn giữ lại nhiều di tích. Nhà thờ bị phá nhưng dấu tích vẫn còn, chủng viện còn dấu tích và cả chủng viện Làng Sông vẫn còn. Khai quật vùng này có nhiều gốm sứ của TK 17. Ở đây còn nhiều di tích lịch sử của thời kỳ này.
  • Có dấu tích về chữ quốc ngữ đây đó trong các văn bản chúng ta có cho thấy phương ngữ Bình Định ảnh hưởng đến giai đoạn đầu của việc hình thành chữ Quốc ngữ.
  • Lm Võ Đình Đệ có so sánh chữ Quốc ngữ như 1 dòng sông có nguồn cội. Tuy nhiên, GS Phan Huy Lê con sông có nhiều con suối. Vì thế, chữ Quốc ngữ không chỉ có nguồn từ Nước Mặn mà thôi, nhưng còn có nguồn Thanh Chiêm và Hội An nữa.
  • Đây là 1 công trình của nhiều người. Nên chúng ta không nên đi tìm 1 nơi, hay 1 con người nào đó sáng tạo ra chữ Quốc ngữ. Nếu đi tìm như vậy rất chủ quan, phi khoa học.
  • Vai trò của Trần Đức Hòa trong việc hỗ trợ các thừa sai và một cách gián tiếp giúp cho việc hình thành chữ Quốc ngữ là rất lớn, nhưng chúng ta còn phải lưu ý đến cả vai trò của chúa Nguyễn Phúc Nguyên. Ông đã đưa đến việc giao thương với nước ngoài cởi mở hơn. Nếu không có sự ủng hộ của chúa Phúc Nguyên, Trần Đức Hòa sẽ không thể ra tay giúp đỡ các thừa sai được.

Tóm lại:

Cùng với cả 2 nơi khác nữa là Thanh Chiêm và Hội An, Nước Mặn đã có nhiều đóng góp cho thời kỳ phôi thai. Thanh Chiêm không còn nhiều di tích như Nước Mặn. Phôi thai của tiến trình thì Nước Mặn có vai trò quan trọng, thậm chí có phần sớm hơn so với Thanh Chiêm và Hội an, nhưng chỉ vài năm đầu.

Chữ Quốc Ngữ trong sự phát triển của đất nước VN

  • Các thừa sai đầu tiên đã có những đóng góp lớn, trong trào lưu giao lưu văn hóa của thời bấy giờ.
  • Khẳng định và tôn vinh vai trò của người Viêt. Không có sự giúp đỡ người Việt thì không thể có sự ra đời của chữ QN.
  • Cộng đồng sử dụng có yếu tố quyết định
  • So với chữ Hán-Nôm chữ Quốc ngữ về mặt chữ viết có nhiều lợi thế hơn.
  • Chữ Quốc ngữ như một công cụ có vai trò cực kỳ quan trọng trong phát triển có thể coi là đột biến trong giai đoạn phát triển. Chữ Quốc ngữ có thể ký âm rất tốt cho những hạn trù mới rất chính xác. Nhờ đó mà có thể:
    • Đẩy mạnh phát triển thơ ca…
    • Giao lưu với các nền văn hóa khác thuận lợi

Chữ Quốc ngữ rất thuận lợi trong việc giúp cho sự phát triển của đất nước.

Vài đề xuất:

  • Nước Mặn không coi là nôi, nhưng là 1 trong những địa bàn đã giúp chữ Quốc ngữ ra đời. Cần được bảo tồn và gìn giữ những di tích. Quy hoạch lại những gì đã có cho khoa học.
  • Tôn vinh những người có công trên mảnh đất này không chỉ có Đắc Lộ mà con nhiều người khác như: Buzomi, Borri, Pina…
  • Trên bình diện quốc gia cần phải có những việc làm để ghi ơn, tưởng nhớ đến những người có công với chữ Quốc ngữ: Cần dựng lại tượng và bia của Đắc Lộ. Thư viện quốc gia là nơi lý tưởng dựng lại tượng và bia của Đắc Lộ. Cần có nhận thức mới và công tâm hơn với Đắc Lộ và những người sáng lập chữ QN: không chỉ ở Hà nội mà cả các địa phương khác nữa.

Kết luận:

  • Đây là hội thảo có nhiều báo cáo (trừ ở thanh hóa là nơi vô địch có 150 tham luận). Thảo luận sôi nổi của hội thảo sôi nổi.
  • Nhìn nhận vai trò của chữ Quốc ngữ.
  • Có những đề suất cho các lãnh đạo các ban ngành.

Giáo sư Dương Trung Quốc đề nghị in ấn cho khoa học những đóng góp này.

%d bloggers like this: