Hôn Nhân Giả Định

26/08/2016

Ban mục vụ Truyền thông xin giới thiệu (trích đoạn) tài liệu của linh mục GIUSE TRẦN NGỌC TÍN, tiến sĩ giáo luật trong quyển bốn, có tựa đề “Giáo Luật và Nhiệm Vụ Thánh Hóa”,

trang 315-318 về Ngăn trở hôn hệ, trong đó có trình bày: “Hôn nhân giả định là hôn nhân có vẻ thành sự bên ngoài, nhưng thật sự vô hiệu. Thí dụ: Trong thời chiến, người chồng mất tích đã lâu , người vợ cứ nghĩ là chồng mình đã chết, nên đã cưới chồng khác. Mấy năm sau đó, người chồng cũ đã về… Hôn nhân thứ hai là hôn nhân giả định“.

Tác giả trình bày văn kiện Tòa Thánh và cách giải quyết cụ thể sau đây (xin trích đoạn).

 GPKONTUM (26/08/2016) KONTUM

XIN KÍNH MỜI

2.3. Ngăn trở hôn hệ

2.3.1. Giáo luật

Điều 1085, §1. Người đang bị ràng buộc bởi dây hôn nhân trước, dù chưa hoàn hợp, thì có kết hôn cũng bất thành.

                      §2. Dù hôn nhân trước bất thành hoặc được tháo gỡ vì bất cứ lý do nào, thì không vì đó mà được phép kết hôn lần nữa, trước khi thấy rõ cách hợp thức và chắc chắn rằng hôn nhân trước đã bất thành hoặc đã được tháo gỡ.

2.3.2. Giải thích

Nền tảng của luật này là đặc tính nhất phu nhất phụ (đơn nhất).

Điều kiện:

– Hôn nhân thứ nhất phải thành sự (dù hoàn hợp hay không hoàn hợp), nghĩa là không mắc ngăn trở, không thiếu sự ưng thuận và được cử hành theo hình thức quy định của Giáo luật, vì thế hôn nhân vô hiệu hay hôn nhân giả định không tạo nên ngăn trở.

Hôn nhân giả định là hôn nhân có vẻ thành sự bên ngoài, nhưng thật sự là vô hiệu. Thí dụ: Trong thời chiến, người chồng bị mất tích đã lâu, người vợ cứ nghĩ là chồng mình đã chết, nên đã cưới chồng khác. Mấy năm sau đó, người chồng cũ trở về… Hôn nhân thứ hai là hôn nhân giả định.

Ngày 13-5-1968, Tòa Thánh đã ra những hướng dẫn sau đây để Đấng bản quyền địa phương có thể dựa vào đó mà giải quyết những khó khăn hầu minh chứng người phối ngẫu đã chết:

Chỉ căn cứ vào một thời gian theo luật dân sự để xác quyết người phối ngẫu đã chết thì không đủ.

Giấy chứng tử phải căn cứ vào tài liệu gốc nơi cha xứ, nhà thương, quân đội hay dân sự tại nơi người chết (x. đ. 1182).

Nếu giấy chứng tử không có giá trị, thì cần hai nhân chứng đã biết người chết, sự kiện của cái chết, hoàn cảnh…

Nếu chỉ có một người làm chứng thôi thì cũng đủ.

Tin đồn hiển nhiên do những người nói mà nay không có mặt cũng có thể đủ, miễn là những tin đó không có gì đáng nghi ngờ.

Một giả dụ coi như đương sự đã chết mà có sự xác tín luân lý cũng được coi là đủ. Ở đây phải cân nhắc rất kỹ lưỡng hoàn cảnh của đôi bên, sự liên quan của họ trước và trong lúc vắng mặt, các lý do khác ngoài sự chết để cắt nghĩa sự mất tích… Cụ thể phải xét những điểm sau đây:

Tính cách luân lý của người chết, cách sống, tình yêu vợ con và gia đình.

Lý do của sự mất tích.

Đương sự có của cải gì không? Hay chỉ hy vọng ở họ hàng?

Đương sự ra đi có sự đồng ý của vợ không? Tuổi? Tình trạng sức khoẻ? Có viết gì để lại không? Từ đâu?

Đương sự có tỏ ra muốn trở về càng sớm càng tốt?

Những lời đồn thổi về người chết chỉ được chấp nhận khi có những điều kiện:

Có ít ra hai người làm chứng đáng tin cậy với lời thề về lý do hợp lý của lời đồn thổi.

Tiếng đồn có nơi phần đông dân chúng đáng tin cậy.

Chính những chứng nhân công nhận những tiếng đồn đó.

Không nhằm mục đích trục lợi.

Sau cùng, nếu cần phải được công bố bằng giấy tờ để cho biết người ấy đã chết. Các điều trên đây được tóm lại trong điều 1707, §§1-3.

– Hôn nhân thứ nhất vẫn tồn tại khi hôn nhân thứ hai được cử hành.

2.3.3. Mục vụ

Ngăn trở này thuộc luật Thiên Chúa, nên không thể miễn chuẩn được.

Ngăn trở hôn hệ chấm dứt:

– Do cái chết của một người phối ngẫu.

– Do được tháo gỡ vì chưa hoàn hợp.

– Do đặc ân Phaolô.

– Do được Tòa án hôn phối tuyên bố hôn nhân vô hiệu, với hai phán quyết giống nhau. Nhưng kể từ ngày Tự sắc Mitis Iudex Dominus Iesus[1] có hiệu lực, thì chỉ cần một phán quyết của Giám mục giáo phận mà thôi,

Giáo Hội chấp nhận cho ly thân (chứ không cho ly dị) khi có lý do chính đáng. Người ly thân không được phép tái hôn.

[1] Tự sắc Mitis Iudex Dominus Iesus do Đức Thánh Cha Phanxicô ban hành ngày 15-8-2015, và có hiệu lực kể từ ngày 15-12-2015.

%d bloggers like this: